برگشت ادراراز مثانه به حالب

برگشت ادرار از مثانه به حالب (ریفلاکس)

عفونت‌ های مکرر ادراری نشانه یک مشکل جدی در دستگاه ادراری هستند؟ برگشت ادرار از مثانه به حالب همیشه با علائم واضح همراه است؟ برگشت ادرار از مثانه به حالب یا رفلاکس ادراری، وضعیتی است که در آن ادرار به جای حرکت از کلیه‌ها به سمت مثانه و خروج از بدن، دوباره به سمت حالب و حتی کلیه‌ها بازمی‌گردد و اگر این مشکل به‌ موقع تشخیص و درمان نشود، باعث عفونت‌ های مکرر، آسیب کلیه و کاهش عملکرد آن می‌شود و در این مقاله با علل، علائم، روش‌ های تشخیص و درمان برگشت ادرار از مثانه به حالب آشنا خواهید شد.

برگشت ادرار از مثانه به حالب (ریفلاکس)
فهرست مطالب

برگشت ادرار از مثانه به حالب چیست؟

برگشت ادرار از مثانه به حالب یا رفلاکس ادراری وضعیتی است که در آن ادرار به‌ جای حرکت طبیعی از کلیه‌ها به مثانه و سپس خروج از بدن، از مثانه به سمت حالب‌ ها و گاهی کلیه‌ها بازمی‌گردد، این اتفاق به دلیل عملکرد نادرست دریچه محل اتصال حالب به مثانه رخ می‌دهد و رفلاکس ادراری بیشتر در کودکان دیده می‌شود، اما در بزرگسالان نیز ایجاد می‌شود و در صورت تشخیص و درمان به‌ موقع، می‌توان از عوارضی مانند عفونت‌ های مکرر ادراری، آسیب کلیه و کاهش عملکرد آن پیشگیری کرد.

عملکرد طبیعی مثانه و حالب چگونه است؟

در حالت طبیعی، کلیه‌ها ادرار را تولید کرده و آن را از طریق دو لوله باریک به نام حالب به مثانه منتقل می‌کنند، مثانه ادرار را تا زمان دفع ذخیره می‌کند و هنگام ادرار کردن، ادرار از طریق مجرای ادرار از بدن خارج می‌شود، محل اتصال حالب به مثانه مانند یک دریچه یک‌ طرفه عمل می‌کند و اجازه می‌دهد ادرار فقط به سمت مثانه حرکت کند، این دریچه از بازگشت ادرار به حالب و کلیه‌ها جلوگیری کرده و نقش مهمی در محافظت از کلیه‌ها در برابر عفونت و آسیب ایفا می‌کند.

عملکرد سالم مثانه و حالب

انواع برگشت ادرار از مثانه به حالب

برگشت ادرار از مثانه به حالب بر اساس علت ایجاد آن به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود، رفلاکس اولیه و رفلاکس ثانویه و تشخیص نوع بیماری اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب روش درمان و پیش‌ بینی روند بهبود به علت ایجاد رفلاکس بستگی دارد.

برگشت ادرار از مثانه به حالب اولیه

رفلاکس اولیه شایع‌ترین نوع برگشت ادرار از مثانه به حالب است و به‌ صورت مادرزادی ایجاد می‌شود، در این حالت، دریچه محل اتصال حالب به مثانه به‌ درستی تشکیل نشده یا عملکرد مناسبی ندارد و از بازگشت ادرار جلوگیری می‌کند، این بیماری بیشتر در نوزادان و کودکان دیده می‌شود و گاهی سابقه خانوادگی نیز دارد و در بسیاری از کودکان، با رشد بدن و تکامل دستگاه ادراری، عملکرد دریچه بهبود یافته و رفلاکس به‌تدریج برطرف می‌شود، اما در موارد شدید به درمان دارویی یا جراحی نیاز است.

برگشت ادرار از مثانه به حالب ثانویه

رفلاکس ثانویه در اثر افزایش فشار داخل مثانه یا وجود اختلالی در عملکرد طبیعی دستگاه ادراری ایجاد می‌شود و عواملی مانند انسداد مجاری ادراری، تنگی مجرای ادرار، مثانه نوروژنیک، عفونت‌ های مکرر ادراری یا اختلالات عصبی باعث بروز این نوع رفلاکس می‌شوند و برخلاف رفلاکس اولیه، درمان رفلاکس ثانویه ابتدا بر رفع علت زمینه‌ای متمرکز است و پس از درمان عامل اصلی، در بسیاری از بیماران برگشت ادرار نیز بهبود پیدا می‌کند، اما در برخی موارد انجام جراحی ضروری است.

بیشتر بخوانید: جراحی سنگ حالب

چه افرادی بیشتر در معرض ابتلا هستند؟

برگشت ادرار از مثانه به حالب در هر سنی رخ می‌دهد، اما برخی افراد به دلیل شرایط مادرزادی، سابقه خانوادگی یا بیماری‌ های زمینه‌ای بیشتر در معرض ابتلا قرار دارند و شناخت این گروه‌ها به تشخیص و درمان زودهنگام بیماری کمک می‌کند:

  • این بیماری بیشتر در سنین پایین دیده می‌شود و اغلب به دلیل نقص مادرزادی دریچه بین حالب و مثانه ایجاد می‌شود.
  • اگر یکی از والدین یا خواهر و برادر به رفلاکس ادراری مبتلا باشد، احتمال ابتلای سایر اعضای خانواده نیز بیشتر است.
  • عفونت‌ های مکرر، به‌ ویژه همراه با تب، نشانه وجود رفلاکس ادراری است و نیاز به بررسی تخصصی دارد.
  • بیماری‌ هایی مانند آسیب نخاع یا مثانه نوروژنیک، خطر برگشت ادرار به حالب را افزایش می‌دهند.
  • تنگی مجرای ادرار، سنگ یا سایر انسدادها باعث افزایش فشار مثانه و ایجاد رفلاکس می‌شوند.
  • برخی اختلالات مادرزادی ساختار کلیه، حالب یا مثانه احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند.

علل برگشت ادرار از مثانه به حالب

برگشت ادرار از مثانه به حالب به دلایل مادرزادی یا اکتسابی ایجاد می‌شود و در برخی افراد، این مشکل از بدو تولد وجود دارد و در برخی دیگر در اثر بیماری‌ها یا اختلالات دستگاه ادراری بروز می‌کند، شناسایی علت اصلی رفلاکس ادراری نقش مهمی در انتخاب روش درمان و پیشگیری از آسیب کلیه‌ها دارد.

نقص مادرزادی دریچه اتصال حالب به مثانه

شایع‌ ترین علت رفلاکس ادراری، تکامل ناقص دریچه‌ای است که محل اتصال حالب به مثانه را تشکیل می‌دهد و در حالت طبیعی این دریچه از بازگشت ادرار جلوگیری می‌کند، اما اگر به‌ درستی تشکیل نشده باشد، ادرار هنگام پر یا خالی شدن مثانه به سمت حالب و کلیه‌ها بازمی‌گردد، این نوع از بدو تولد وجود دارد و بیشتر در کودکان دیده می‌شود.

سابقه خانوادگی

احتمال ابتلا به برگشت ادرار از مثانه به حالب در کودکانی که یکی از والدین یا خواهر و برادر آن‌ها به این بیماری مبتلا بوده‌اند، بیشتر است و این موضوع نشان می‌دهد که عوامل ژنتیکی در ایجاد رفلاکس ادراری نقش دارند و به همین دلیل، در خانواده‌های دارای سابقه این بیماری، بررسی و پیگیری کودکان اهمیت زیادی دارد.

انسداد مجاری ادراری

هر عاملی که باعث انسداد مسیر طبیعی خروج ادرار شود، فشار داخل مثانه را افزایش داده و زمینه بازگشت ادرار به حالب را فراهم کند و تنگی مجرای ادرار، سنگ‌ های ادراری، بزرگی پروستات در مردان یا برخی ناهنجاری‌ های مادرزادی از جمله علل ایجاد انسداد هستند.

مثانه نوروژنیک

در افرادی که به دلیل بیماری‌ های عصبی مانند آسیب نخاع، اسپینا بیفیدا یا ام‌اس کنترل طبیعی مثانه را از دست داده‌اند، تخلیه مثانه به‌ درستی انجام نمی‌شود و افزایش فشار داخل مثانه در این شرایط باعث برگشت ادرار به حالب و کلیه‌ها می‌شود و خطر عفونت و آسیب کلیوی را افزایش می‌دهد.

عفونت‌ های مکرر ادراری

عفونت‌ های مکرر دستگاه ادراری باعث التهاب، تورم و اختلال در عملکرد طبیعی مثانه و حالب می‌شوند و در برخی موارد، این وضعیت زمینه ایجاد رفلاکس ادراری را فراهم می‌کند یا باعث تشدید آن می‌شود، از طرف دیگر، خود رفلاکس نیز احتمال بروز عفونت‌ های مکرر را افزایش می‌دهد و یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند.

اختلال در عملکرد مثانه

برخی مشکلات عملکردی مانند تخلیه ناقص مثانه، نگه داشتن طولانی‌ مدت ادرار یا انقباضات غیرطبیعی مثانه فشار داخل مثانه را افزایش می‌دهند و این افزایش فشار باعث باز شدن دریچه حالب و بازگشت ادرار به سمت کلیه‌ها می‌شود، به‌ ویژه اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.

علائم برگشت ادرار از مثانه به حالب در کودکان

علائم برگشت ادرار از مثانه به حالب در کودکان همیشه واضح نیست و بسیاری از کودکان تا زمان بروز عفونت ادراری علامت خاصی ندارند، بااین‌حال، برخی نشانه‌ها احتمال وجود این بیماری را مطرح کرده و نیاز به بررسی پزشکی دارند.

  • شایع‌ ترین علامت رفلاکس ادراری در کودکان، ابتلا به عفونت‌ های مکرر ادراری است، تب، سوزش ادرار، تکرر ادرار و بدبو شدن ادرار از علائم رایج این عفونت‌ها هستند.
  • در نوزادان و کودکان خردسال، گاهی تنها علامت عفونت ناشی از رفلاکس ادراری، تب بالا و بدون علت مشخص است که نباید نادیده گرفته شود.
  • برخی کودکان هنگام ادرار کردن یا در زمان ابتلا به عفونت ادراری، درد در ناحیه شکم، پهلو یا کمر را تجربه می‌کنند که نشانه درگیری کلیه‌ها است.
  • احساس سوزش، درد یا ناراحتی هنگام دفع ادرار از علائمی است که همراه با عفونت ادراری در کودکان مبتلا به رفلاکس دیده می‌شود.
  • نیاز مکرر به ادرار کردن، احساس فوریت برای تخلیه مثانه یا بی‌اختیاری ادرار از نشانه‌ های اختلال در عملکرد دستگاه ادراری است.
  • در موارد شدید یا درمان‌ نشده، عفونت‌ های مکرر و آسیب کلیه باعث کاهش اشتها، ضعف و اختلال در رشد جسمی کودک می‌شوند.
  • گاهی اوقات وجود مقدار کمی خون در ادرار یا تغییر رنگ آن در اثر التهاب یا عفونت ناشی از رفلاکس ادراری ایجاد می‌شود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
علائم رفلاکس ادراری در کودکان

علائم برگشت ادرار از مثانه به حالب در بزرگسالان

برگشت ادرار از مثانه به حالب در بزرگسالان نسبت به کودکان شیوع کمتری دارد، اما در صورت بروز با علائم مختلفی همراه است و این بیماری گاهی تا زمان ایجاد عفونت یا آسیب کلیه بدون علامت باقی می‌ماند، بنابراین شناخت نشانه‌ های آن برای تشخیص و درمان به‌ موقع اهمیت زیادی دارد:

  • ابتلای مکرر به عفونت ادراری، به‌ ویژه اگر با تب، سوزش ادرار یا درد پهلو همراه باشد، یکی از شایع‌ترین علائم رفلاکس ادراری در بزرگسالان است.
  • احساس درد در ناحیه پهلو یا کمر، به‌ خصوص هنگام ابتلا به عفونت یا افزایش فشار در کلیه‌ها، از نشانه‌ های برگشت ادرار به حالب است.
  • برخی بیماران هنگام دفع ادرار دچار سوزش، درد یا احساس ناراحتی می‌شوند که به دلیل عفونت هم‌ زمان دستگاه ادراری ایجاد می‌شود.
  • نیاز مکرر به دفع ادرار، احساس فوریت برای تخلیه مثانه یا ناتوانی در نگه داشتن ادرار در برخی افراد مبتلا مشاهده می‌شود.
  • مشاهده خون در ادرار یا تغییر رنگ آن به صورتی یا قرمز، از علائمی است که در اثر التهاب، عفونت یا آسیب مجاری ادراری ایجاد می‌شود.
  • در صورت بروز عفونت کلیه، بیمار دچار تب، لرز، ضعف و احساس ناخوشی عمومی می‌شود که نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.
  • در موارد پیشرفته و درمان‌ نشده، رفلاکس ادراری باعث آسیب تدریجی کلیه‌ها می‌شود و افزایش فشار خون، خستگی، کاهش عملکرد کلیه یا تغییر نتایج آزمایش‌ ها از علائم احتمالی این عارضه هستند.

انواع درجات رفلاکس ادراری

رفلاکس ادراری بر اساس میزان بازگشت ادرار و شدت درگیری حالب و کلیه‌ ها به پنج درجه تقسیم می‌شود، تعیین درجه بیماری به پزشک کمک می‌کند تا خطر آسیب کلیه را ارزیابی کرده و مناسب‌ ترین روش درمان را انتخاب کند و به‌ طور کلی، هرچه درجه رفلاکس بالاتر باشد، احتمال بروز عوارض و نیاز به درمان‌ های مداخله‌ای نیز بیشتر خواهد بود.

رفلاکس ادراری درجه ۱

در این مرحله، ادرار فقط به قسمت پایینی حالب بازمی‌گردد و به کلیه نمی‌رسد، این خفیف‌ ترین نوع رفلاکس است و خطر آسیب کلیه بسیار کم است و در بسیاری از کودکان با رشد دستگاه ادراری و پیگیری منظم، این درجه بدون نیاز به جراحی بهبود پیدا می‌کند.

رفلاکس ادراری درجه ۲

در رفلاکس درجه ۲، ادرار علاوه بر حالب وارد لگنچه و کالیس‌ های کلیه نیز می‌شود، اما هنوز اتساع یا تغییر شکل حالب و کلیه مشاهده نمی‌شود و احتمال بهبود خود به‌ خودی در این مرحله همچنان بالا است و درمان اغلب شامل پیگیری، کنترل عفونت‌ های ادراری و در صورت نیاز مصرف آنتی‌ بیوتیک پیشگیرانه است.

رفلاکس ادراری درجه ۳

در این درجه، بازگشت ادرار باعث اتساع خفیف تا متوسط حالب و لگنچه کلیه می‌شود و خطر ایجاد آسیب کلیوی نسبت به درجات پایین‌تر بیشتر است و بیمار نیاز به پیگیری دقیق‌تر دارد، بسته به سن بیمار، دفعات عفونت و وضعیت کلیه، درمان دارویی یا در برخی موارد همراه با مداخله درمانی است.

رفلاکس ادراری درجه ۴

در رفلاکس درجه ۴، حالب و لگنچه کلیه به‌ طور قابل‌توجهی گشاد شده‌اند و تغییرات ساختمانی در سیستم جمع‌کننده ادرار دیده می‌شود و احتمال ایجاد اسکار کلیه، عفونت‌ های مکرر و کاهش عملکرد کلیه افزایش می‌یابد، در این مرحله، علاوه بر درمان دارویی، روش‌ های آندوسکوپیک یا جراحی نیز مورد نیاز است.

رفلاکس ادراری درجه ۵

شدیدترین نوع رفلاکس ادراری، درجه ۵ است و در این وضعیت، حالب به‌ شدت گشاد و پیچ‌ خورده شده و کلیه دچار تغییرات قابل‌ توجه و آسیب ساختاری می‌شود و خطر نارسایی کلیه و ایجاد اسکار دائمی در این مرحله زیاد است، درمان به جراحی نیاز دارد تا از پیشرفت آسیب کلیوی و بروز عوارض جدی جلوگیری شود.

روش‌ های تشخیص برگشت ادرار از مثانه به حالب

تشخیص برگشت ادرار از مثانه به حالب با بررسی علائم بیمار، معاینه پزشکی و انجام آزمایش‌ها و تصویربرداری‌ های تخصصی انجام می‌شود و هدف از این بررسی‌ها، تأیید وجود رفلاکس، تعیین شدت آن و ارزیابی میزان آسیب احتمالی به کلیه‌ ها است و انتخاب روش تشخیص به سن بیمار، علائم و نظر پزشک بستگی دارد:

  • آزمایش ادرار یکی از اولین اقدامات تشخیصی است و برای بررسی وجود عفونت، خون، پروتئین یا سایر ناهنجاری‌ های ادراری انجام می‌شود، در صورت مشکوک بودن به عفونت، کشت ادرار نیز درخواست می‌شود تا نوع باکتری و آنتی‌بیوتیک مناسب مشخص شود.
  • سونوگرافی یک روش غیرتهاجمی و بدون اشعه است که اندازه و شکل کلیه‌ها، حالب و مثانه را بررسی می‌کند و این روش وجود اتساع حالب، تورم کلیه یا سایر ناهنجاری‌ های دستگاه ادراری را نشان می‌دهد، اما به‌ تنهایی برای تشخیص قطعی رفلاکس کافی نیست.
  • VCUG دقیق‌ترین و رایج‌ترین روش تشخیص برگشت ادرار از مثانه به حالب است، در این آزمایش، ماده حاجب از طریق سوند وارد مثانه شده و هم‌ زمان با پر و خالی شدن مثانه، تصاویر رادیولوژی تهیه می‌شود.
  • اسکن DMSA برای بررسی عملکرد کلیه‌ها و تشخیص آسیب یا ایجاد اسکار ناشی از رفلاکس ادراری استفاده می‌شود و این روش به پزشک کمک می‌کند میزان تأثیر بیماری بر بافت کلیه را ارزیابی کرده و درباره ادامه درمان تصمیم‌گیری کند.
  • در برخی بیماران، آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه‌ها، میزان کراتینین، اوره و علائم التهاب انجام می‌شود و این آزمایش‌ها به‌ویژه در موارد شدید یا زمانی که احتمال آسیب کلیوی وجود دارد، اهمیت زیادی دارند.
  • در برخی شرایط خاص، پزشک سیستوسکوپی را برای بررسی داخل مثانه و محل ورود حالب‌ها انجام می‌دهد و این روش زمانی کاربرد دارد که به وجود ناهنجاری‌ های ساختاری یا انسداد در دستگاه ادراری مشکوک باشد و به انتخاب روش درمان مناسب کمک می‌کند.

روش‌ های درمان برگشت ادرار از مثانه به حالب

درمان برگشت ادرار از مثانه به حالب به سن بیمار، شدت رفلاکس، دفعات عفونت ادراری و میزان آسیب کلیه بستگی دارد و در موارد خفیف، تنها پیگیری و درمان دارویی کافی است، اما در درجات بالاتر یا در صورت بروز عوارض، درمان‌ های مداخله‌ای یا جراحی ضروری است:

پیگیری و مراقبت منظم

در کودکان مبتلا به رفلاکس خفیف، پزشک تنها پیگیری منظم را توصیه می‌کند، زیرا با رشد کودک، دریچه محل اتصال حالب به مثانه در بسیاری از موارد به‌ طور طبیعی تکامل پیدا کرده و رفلاکس برطرف می‌شود، در این مدت، انجام سونوگرافی، آزمایش ادرار و بررسی عملکرد کلیه‌ها به‌ صورت دوره‌ای برای اطمینان از عدم ایجاد عفونت یا آسیب کلیوی ضروری است.

درمان دارویی با آنتی‌بیوتیک

برای کودکانی که دچار عفونت‌ های مکرر ادراری هستند یا احتمال ابتلا به عفونت در آن‌ها بالاست، پزشک آنتی‌بیوتیک با دوز کم و به‌صورت طولانی‌ مدت تجویز می‌کند و این درمان با هدف پیشگیری از عفونت و محافظت از کلیه‌ها تا زمان بهبود رفلاکس انجام می‌شود، مصرف دارو باید طبق دستور پزشک باشد و از قطع خودسرانه آن خودداری شود.

درمان علت زمینه‌ای

در رفلاکس ثانویه، مهم‌ترین اقدام درمانی برطرف کردن علت اصلی بیماری است، درمان انسداد مجاری ادراری، کنترل اختلالات عملکرد مثانه، درمان بیماری‌ های عصبی یا رفع تنگی مجرای ادرار فشار داخل مثانه را کاهش داده و از بازگشت ادرار جلوگیری می‌کند و در بسیاری از بیماران، با درمان عامل زمینه‌ای، رفلاکس نیز بهبود پیدا می‌کند.

درمان آندوسکوپیک

در این روش کم‌تهاجمی، پزشک با استفاده از سیستوسکوپ ماده مخصوصی را در محل اتصال حالب به مثانه تزریق می‌کند تا عملکرد دریچه تقویت شود و از بازگشت ادرار جلوگیری گردد، این روش بدون ایجاد برش جراحی انجام می‌شود، دوره نقاهت کوتاهی دارد و برای برخی بیماران مبتلا به رفلاکس خفیف تا متوسط، گزینه درمانی مؤثری محسوب می‌شود.

جراحی باز یا لاپاراسکوپی

اگر رفلاکس شدید باشد، عفونت‌ های مکرر ادامه پیدا کند یا کلیه‌ها در معرض آسیب قرار گیرند، جراحی توصیه می‌شود و در این روش، جراح محل اتصال حالب به مثانه را بازسازی می‌کند تا دریچه طبیعی بتواند از بازگشت ادرار جلوگیری کند، جراحی به روش باز یا لاپاراسکوپی انجام می‌شود و میزان موفقیت بالایی در درمان دائمی بیماری دارد.

اصلاح عادات ادراری و سبک زندگی

در کنار درمان‌ های پزشکی، رعایت برخی توصیه‌ ها مانند تخلیه منظم مثانه، نوشیدن آب کافی، درمان یبوست، رعایت بهداشت فردی و مراجعه سریع در صورت بروز علائم عفونت ادراری به کاهش عوارض و پیشگیری از تشدید بیماری کمک می‌کند و این اقدامات به‌ ویژه در کودکان نقش مهمی در موفقیت درمان دارند.

آیا برگشت ادرار از مثانه به حالب قابل پیشگیری است؟

برگشت ادرار از مثانه به حالب، به‌ ویژه نوع مادرزادی آن، قابل پیشگیری نیست؛ زیرا به نحوه تشکیل دستگاه ادراری در دوران جنینی مربوط می‌شود، بااین‌حال، می‌توان با برخی اقدامات از پیشرفت بیماری، بروز عفونت‌ های مکرر ادراری و آسیب به کلیه‌ها جلوگیری کرد.

  • مراجعه به‌ موقع به پزشک و درمان کامل عفونت، خطر آسیب به کلیه‌ها را کاهش می‌دهد.
  • تخلیه منظم مثانه، نگه داشتن طولانی‌ مدت ادرار فشار داخل مثانه را افزایش داده و علائم بیماری را تشدید می‌کند.
  • مصرف مایعات کافی به دفع بهتر ادرار و کاهش احتمال عفونت‌ های ادراری کمک می‌کند.
  • درمان یبوست، یبوست عملکرد مثانه را مختل کرده و فشار واردشده به دستگاه ادراری را افزایش می‌دهد.
  • رعایت بهداشت ناحیه تناسلی، به‌ ویژه در کودکان، احتمال ابتلا به عفونت‌ های ادراری را کاهش می‌دهد.
  • کودکانی که سابقه خانوادگی رفلاکس ادراری یا عفونت‌ های مکرر دارند، باید تحت نظر پزشک و با انجام بررسی‌ های دوره‌ای ارزیابی شوند.
پیشگیری از برگشت ادرار

عوارض برگشت ادرار از مثانه به حالب

برگشت ادرار از مثانه به حالب در صورت تشخیص و درمان به‌موقع قابل کنترل است، اما اگر برای مدت طولانی درمان نشود، باعث آسیب جدی به دستگاه ادراری و کلیه‌ها می‌شود، شدت عوارض به درجه رفلاکس، سن بیمار و دفعات عفونت ادراری بستگی دارد.

  • شایع‌ترین عارضه رفلاکس ادراری، ابتلای مکرر به عفونت‌ های ادراری است، بازگشت ادرار به حالب و کلیه‌ها محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند و احتمال عفونت را افزایش می‌دهد.
  • اگر باکتری‌ها همراه با ادرار به کلیه‌ها برسند، عفونت کلیه ایجاد می‌شود و این عارضه با تب، لرز، درد پهلو و احساس ناخوشی همراه است و نیاز به درمان فوری دارد.
  • عفونت‌ های مکرر یا رفلاکس شدید باعث ایجاد بافت اسکار در کلیه می‌شود و این آسیب دائمی است و در صورت پیشرفت، عملکرد طبیعی کلیه را کاهش می‌دهد.
  • در موارد شدید یا درمان‌ نشده، آسیب مداوم به بافت کلیه باعث کاهش تدریجی عملکرد آن می‌شود و درگیری هر دو کلیه، خطر نارسایی کلیه را افزایش می‌دهد.
  • آسیب کلیه ناشی از رفلاکس ادراری در طول زمان باعث افزایش فشار خون می‌شود و کنترل فشار خون در این بیماران برای پیشگیری از عوارض بیشتر اهمیت زیادی دارد.
  • در موارد نادر و پیشرفته، به‌ ویژه زمانی که بیماری سال‌ها بدون درمان باقی بماند، آسیب گسترده کلیه‌ها به نارسایی مزمن کلیه و نیاز به درمان‌ های تخصصی منجر می‌شود.
  • در کودکان، عفونت‌ های مکرر و آسیب کلیوی باعث کاهش اشتها، اختلال در رشد جسمی و تأخیر در رشد طبیعی می‌شوند، تشخیص و درمان زودهنگام از بروز این عارضه پیشگیری می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده علائمی مانند عفونت‌ های مکرر ادراری، تب بدون علت مشخص به‌ ویژه در کودکان، سوزش یا درد هنگام ادرار، درد پهلو یا کمر، وجود خون در ادرار، بی‌اختیاری ادرار یا تکرر ادرار، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید و همچنین اگر کودک سابقه رفلاکس ادراری یا عفونت‌ های مکرر دستگاه ادراری دارد، انجام بررسی‌ های تخصصی ضروری است، تشخیص و درمان به‌ موقع برگشت ادرار از مثانه به حالب از بروز عوارضی مانند آسیب دائمی کلیه، افزایش فشار خون و نارسایی کلیه پیشگیری می‌کند.

سوالات متداول

برگشت ادرار از مثانه به حالب در کودکان با افزایش سن بهبود می‌یابد؟

در بسیاری از کودکان مبتلا به رفلاکس خفیف تا متوسط، با رشد دستگاه ادراری و تکامل دریچه حالب، بیماری به‌ تدریج بهبود می‌یابد؛ اما پیگیری منظم توسط پزشک ضروری است.

درجات مختلف رفلاکس ادراری چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟

رفلاکس ادراری از درجه ۱ تا ۵ طبقه‌بندی می‌شود و هرچه درجه بیماری بالاتر باشد، میزان بازگشت ادرار و خطر آسیب به کلیه‌ها بیشتر بوده و احتمال نیاز به درمان‌ های تهاجمی افزایش می‌یابد.

در نهایت…

برگشت ادرار از مثانه به حالب اگر به‌ موقع تشخیص داده نشود، باعث عفونت‌ های مکرر، آسیب تدریجی کلیه و در موارد شدید نارسایی کلیه می‌شود، شدت این مشکل در کودکان اهمیت بیشتری دارد و نیاز به پیگیری منظم دارد و با مراجعه به‌ موقع به پزشک، انجام بررسی‌ های لازم و رعایت درمان مناسب از بسیاری از عوارض جدی پیشگیری شده و سلامت کلیه‌ها را در بلندمدت حفظ می‌کند.

این مقاله توسط دکتر صادق جعفری بازبینی شده است.

دکتر صدق جعفری
دکتر صادق جعفری

دکتر صادق جعفری، جراح و فوق ‌تخصص اورولوژی و دارای فلوشیپ اندویورولوژی و یورولاپاراسکوپی، از پزشکان برجسته در حوزه تشخیص و درمان بیماری‌ های دستگاه ادراری و تناسلی است، ایشان با تکیه بر دانش تخصصی و مهارت ‌های پیشرفته در روش‌های کم‌تهاجمی، نقش مؤثری در درمان سنگ‌های ادراری، مشکلات پروستات و بیماری‌های کلیوی ایفا می‌کند، دکتر جعفری عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی اهواز بوده و علاوه بر فعالیت‌ های درمانی، در آموزش و تربیت پزشکان آینده نیز حضوری فعال و مؤثر دارد.

مطالب مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جستجو